Andrés de Urdaneta - Recently Updated Pages

Udako Ikastaroak EHUn

koro — Wed, 30 Jul 2008 13:49:04 CDT

Urdaneta 500 eta Ordiziako Udalak EHUrekin elkarlanean antolatu du ikastaroa: Las rutas marítimas en la globalización: el tornaviaje de Urdaneta.
Klaseak uztailaren 21, 22 eta 23an izan dira eta Asia, Amerika eta Europa arteko harreman ekonomiko eta kulturalean ordiziarrak izan zuen aportazioa aztertzea izan dute helburu.
Donostiako Miramar jauregian burutu dira eta Ordiziako Barrena jauregian izan dute bukaera.
Matrikula 84 euro kostatu da.

Uztailaren 21a, astelehena

Luis Alonso Álvarez, Coruñako Unibertsitateko irakaslea izan da lehen ponentea: La organización del viaje de Loaysa y la Casa de Especiería de Andrés de Urdaneta.
Carlos Martínez Shaw, UNED-eko irakasle Madrilen: Después del tornaviaje. Filipinas y el espacio del Pacífico en el siglo XVI.
Felipe Fernandez Armesto izango da hirugarrena, AEBko Tufts University de Medford-ko irakasle: Urdaneta y la Exploración del Planeta.

Uztailaren 22a, asteartea

Patxi Zabalo, EHUko Ekonomia eta Enpresa Zientzietako irakasleak hasiko du eguna: El Actual Proceso de Globalización desde la Perspectiva Histórica.
Álvaro Aragón, EHUko Filologia, Geografia eta Historiako Fakultateko irakasleak bukatuko du bigarren eguna: La evolución de la Economía Guipuzcoana en tiempos de Urdaneta: un período de desarrollo y expansión entre supuestas crisis.

Uztailaren 23a, asteazkena

Salvador Arriola, Mexikoko kontsul orokorra Sao Paulon (Brasilen): Relaciones Transpacíficas en los siglos XVI-XIX.
Benito Legarda, Filipinetako Banku Nazionaleko lehendakari ohia eta Manilako Ateneo Unibertsitateko katedratikoa: Intercambio comerciales en el sudeste asiático después de la consolidación del Galeón de Manila.
Raúl Eduardo Bao García, Peruko San Martin de Porres unibertsitateko errektoreak itxi behar zuen Miramar jauregiko ekitaldia, El Galeón de Manila y Perú hitzaldiarekin, baina arazoren bat izan zuen dokumentazioarekin eta ez zuen etortzerik lortu. Bere ordez, Ramon Peñagarikanok hitz egin zuen.
Arratsalderako autobusa antolatu zen Donostiatik Ordiziraino. Bero galanta tokatu zen eta ideia ona izan zen antzokira joatea dokumentala ikustera. Ondoren mahai borobila antolatu zen: Salvador Arriola mexikarra, Benito Legarda filipinarra eta Felipe Fernandez Armesto estatubatuarren artean: La contribución de Andrés de Urdaneta al desarrollo económico y cultural de la zona del Pacífico. Moderatzailea Ramon Peñagarikano izan zen.

Zikloaren programazioa

koro — Wed, 30 Jul 2008 13:17:24 CDT

2007ko otsailaren 15ean: Urdaneta, un hombre moderno / JOSÉ RAMÓN DE MIGUEL BOSCH (Urdaneta en su tiempo liburuaren egilea)

2007ko martxoaren 15ean: Ordizia en la época de Urdaneta / SUSANA TRUCHUELO GARCÍA

2007ko apirilaren 19an: Del Tratado de Alcoçovas (1479) al de Tordesillas (1494) / JOSÉ LUIS ORELLA UNZUÉ (EHUko katedraduna)

2007ko maiatzaren 17an: XVI. mendeko euskaldun ibiltari baten hizkeraz / MIKEL ARAMENDI (Kazetaria)

2007ko urriaren 18an: Merkatariak eta abenturazaleak. Urdanetaren inguruko euskal mundua / JOSÉ ANTONIO AZPIAZU ELORZA (Historiagilea)

2007ko azaroaren 15ean: De cómo América llegó a los fogones: el impacto alimentario del descubrimiento /ANA DE ZABALLA BEASCOECHEA (EHUko Ameriketako Historiaren irakasle titularra)

2007ko abenduaren 13an: Aurkikuntza garaian, itsasontzietan osasuna / J.M. URRIA ETXABE (EHUko medikuntza irakasle titularra)

2008ko urtarrilaren 17an: Uraz handiko zurrumurruak. Euskaldunak eta Ameriketarako emigrazioa, historia ezezagun bat // ÓSCAR ÁLVAREZ GILA (EHUko Ameriketako Historiaren irakasle titularra)

2008ko otsailaren 21ean: Urdaneta, XVI. mendeko euskal itsas zabalkundearen adibide / XABIER ALBERDI LONBIDE (Historiagilea)

2008ko martxoaren 13an: La construcción naval en Guipúzcoa. Siglo XVI / LOURDES ODRIOZOLA OYARBIDE (Historian doktorea)

2008ko apirilaren 17an: Los conocimientos náuticos en la época de Urdaneta / JOSÉ RAMÓN DE MIGUEL DE BOSCH (Urdaneta en su tiempo liburuaren egilea)

2008ko maiatzaren 8an: Urdaneta y los pioneros vascos en Filipinas: su contribución a la formación de la nación filipina / MARCIANO DE BORJA RAMOS (Lehen Idazkaria eta Kontsula, Filipinetako Enbaxada)XABE (EHUko medikuntza irakasle titularra)

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

2.6. Itzulerako bidea aurkitzearen ondorioak

koro — Tue, 25 Mar 2008 10:37:20 CDT

Itzulerako bidaia aurkikuntza handi bat izan zen mundu guztian. Kuro-Shivo itsas korrontea jarraitzen du iparraldeko 42ºtako latitudean. Berehala konturatu ziren, Filipinak Espainiaren mende izateko eta Asia, Amerika eta Europaren arteko harreman komertzialentzako aurkikuntza honek zuen garrantziaz.

Nabigazio lerro bat ezarri zen berehala Asia eta Amerika artean. 1566ko maiatzaren 1ean hasi zen, San Jerónimo ontzia Acapulcotik irten zenean eta, mende batzuk iraun ondoren Filipinak eta Mexiko arteko garraioa eginez, 1815ean itxi zuten, Magallanes galeoiak azken bidaia egin zuenean.

Jarraitutako bidea beti izan zen bera: 12º iparraldean Guaham-eraino joan ohi ziren zuzen-zuzen eta handik iparralderantz, Manilaraino. Itzulera Urdanetaren bidea jarraituz egin ohi zen, iparraldean 42ºko paralelora iritsiz, Californiaraino jarraituz eta, kostan zehar, Acapulcora.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Hemen erabilitako hainbat dokumentu eta informazio bertan aurkitu ditugu.

2.5. Legazpiren espedizioa eta itzulerako bidea. El tornaviaje

koro — Tue, 25 Mar 2008 10:31:37 CDT

Filipinetara eta Cebú irlara iritsi eta gero, hasi ziren bada, helburu printzipala zena prestatzen: Mexikoranzko itzulera. Real Audiencia delakoak agindu zehatzak zituen emanak, Urdanetak aukeratutako ontzian bidaituko zuela argituz: San Pedro aukeratu zuen. Hauek ziren ontziak:

1. San Pedro.
2. San Pablo.
3. Patache San Juan.
4. Patache San Lucas.
5. eta San Pedrok zeraman fragata txiki bat.

1565eko ekainaren 1ean irten ziren Mexikorantz, Urdaneta eta berrehun bat pertsona.

Bost hilabete pasa ondoren, Navidad izeneko portura iritsi ziren eta, 8 egun barru, Acapulcora. Hemen ere, Urdanetaren hitzak ditugu bidaia argitzeko:

"A primero de Octubre llegamos en frente del puerto de la Navidad; é no queriendo entrar en él, pasamos al puerto de Acapulco, por ser muy mejor puerto, y estar muy más cerca de México que no el puerto de la Navidad con más de 45 leguas. Pasamos mucho trabajo á la vuelta Con tiempos contrarios y enfermedades. Murieron seis hombres hasta surgir en el puerto, y después de llegados á él otros cuatro, y más un indio de las islas de loS Ladrones que envió el General Con otros tres indios que envió de la isla de Zubu. Vino por capitán de la nao Felipe de Salcedo, nieto del General, el cual se hubo cuerdamente en su cargo...".

Espinosa pilotoak, berriz, hurrengoa dio:

"Lunes quando amanesció á 1º de Octubre, año del nacimiento de nuestro Señor y Salvador JesuChristo de 1565 años, amanescimos sobre el puerto de la Navidad, y á esta hora miré en mi carta y vide que había andado 1.892 leguas desdel puerto de Zubu fasta el puerto de la Navidad, y á esta hora me fuí el Capitán y le dige que á dónde mandaba que llevase el navío, porque estabamos sobre el puerto de la Navidad, y él me mandó que lo Ilebase al puerto de Acapulto y obedesci á su mandato, en que en la nao al presente no había más de diez hasta diez é ocho hombres que pudiesen trabajar, porque los demás estaban enfermos y otros diez y seis que se nos murieron. Allegamos á este puerto de Acapulco Lunes á 8 deste presente mes de Octubre con harto trabajo que traía toda la gente".

Acapulcora iritsi zirenean, Mexikoko Real Audienciak ohore handiz hartu zituen eta, ondoren, Espainiarantz bidali zuten Erregeari Itzulerako bidearen parte emateko.

Sanlúcar de Barramedan lur hartu zuten eta 1566ko apirilean Felipe II.aren aurrean zegoen Valladoliden, mapak eta nabigazio liburuak erakutsiz.

Erregea informatu ondoren, 1567ko udaberrian Mexikora itzuli zen eta 1568ko ekainaren 3an San Agustineko komentuan hil zen.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

2.1. Urdanetaren aurrekoak

koro — Tue, 25 Mar 2008 10:28:39 CDT

Urdanetarekin hasi baino lehen Magallanes eta Elkanok eginiko Munduaren Lehen Itzulia aipatu behar dugu (1519-1522) eta Andrés Niñoren espedizioa (1521). Moluka irlak espainiar eskuetara ekartzeko lehen tentaldiak dira.

Magallanes Sanlúcar de Barramedatik atera zen 1519ko irailaren 20an eta Moluketara iristeko amerikar kontinentea hegoaldetik zeharkatzeko helburua zuen. Baina 1521eko apirilaren 27an Magallanes hil egin zen Maotan irlan eta Duarte Narbose izan zen ondorengo buruzagi. “Victoria”ren kapitain Elkanoizendatu zuten eta, agindu ziotena obedituz, mendebaldetik Espainiara itzuliko da, Tidore irlatik 1521eko abenduaren 21ean irten eta gero. 1522ko irailaren 6 iritsiko da Elkano Sanlúcar de Barramedara.

Elkanoiritsi aurretik, Carlos I.ak, Espainiako erregeak, bidaia honen berririk eduki gabe, Moluketara joango zen armada berri bat bidaltzea erabaki zuen. Andrés Niño izango zen buru eta 1521ean Panamatik irten eta ozeanoan galdu zen, inoiz bere paraderoa jakin gabe gaudelarik.

Elkano iritsi eta berehala, Carlos I.ak García Jofre de Loaisari Pazifikoa zeharkatuko zuen armada berri bat antolatzeko agindu zion eta Elkano izango zen pilotu nagusi. Bidaia honetan Elkanok 17 urteko asistente bat eraman zuen, Ordiziako Andrés Urdaneta. Santi-Espiritus itsasontzian bidaiatuko du, Elkanoren agindupean.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakustendu Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Hemen erabilitako hainbat dokumentu eta informazio bertan aurkitu ditugu.

2.2. García Jofre de Loaisaren espedizioa

koro — Tue, 25 Mar 2008 10:19:31 CDT

Itsas espedizio hau Espainiak antolatu zuen eta Molukak (1525 - 1526) hartu eta kolonizatzeko helburuz antolatu zen. Espainiako Carlos I.ak agindu zuen, Molukak bere inperioari eransteko helburuz. Tordesillas ko itunak zioenaren aurka, militar mordoa ikusten dugu espedizioan eta ondorenean egingo zen kargu banaketa ere zehaztuta dago. Helburu estrategiko eta ekonomikoak bultzatu zuten, irla haietan espezia ugari ekoizten baitzen: (clavo, pimienta, canela y nuez moscada)

Agintea García Jofre de Loaisaren esku utzi zen eta Moluketako gobernadore ere izendatu zuten.

1525eko abuztuaren 24an A Coruñako (Zenbait iturrik 1524. urtea aipatzen du!) portutik 7 itsasontzi irten ziren:

1. Santa María de la Victoria, García Jofre de Loaisaren agindupean.

2. Sancti Spiritus, Juan Sebastián Elcanoren agindupean.

3. Anunciada

4. San Gabriel

5. Santa María del Parral

6. San Lesmes, Francisco de Hocesen agindupean eta

7. Santiago.

146 gizon itsasoratu ziren, haietako batzuk Elkanoren aurreko abenturan izandakoak. Rodrigo de Triana ere bertan zen, Colónen lehenengo bidaian Tierra!!!!!! garrasia egin zuena.

Espedizioak arazo ugari izan zuen eta 3 barku Magallanes itsasartea ezin pasaturik geratu ziren. Ozeano Barean sartu eta 6 egunetara, berriz, 1526ko ekainaren 1ean, San Lesmes karabela galduko dute.

1526ko uztailaren 30ean Jofre de Loaisa hil zen eta abuztuaren 4an Elcano. Santa María de la Victoria bakarrik iritsi zen Lapurren Irletara (gaur Marianas Irlak). 1526ko irailaren 5a zen. Gallego batekin egin zuten topo, Gonzalo de Vigorekin, Magallanes-Elkano espedizioko kide izan zen eta, González Gómez de Espinosarekin desertatu ondoren, ekialderantz bidaiatuz, Ameriketara iritsi nahian zebilen.

Urriaren2an Mindanao irlara iritsi ziren (Filipinak); urriaren 22an, Célebes irletara eta urriaren 29an, Moluketara (Gilolo irlara). Moluketan, espedizioak portugesei aurre egin beharra izan zion eta gotor leku bat eraiki zuten horretarako: Tidoren.

1528ko martxoaren 27an, Hernán Cortések agintzen zuen Florida bukea iritsi zen enperadorearen espedizioari lagundu nahian. Urte asko eman zuten Tidoren borrokan. Portugaldarren eskuetan erori eta, bat-batean, zera jakin zuten: Carlos I.ak bakea sinatu zuen (Tratado de Zaragoza (1529) eta Molukak Portugalenak ziren berriro. 1536an iritsi ziren Lisboara bizirik jarraitzen duten 24 marinelak.

Lehenengo urteetan, Urdanetak asko idazten du eta zehatz-mehatz kontatzen dizkigu bidaiaren gora-beherak; 1528tik aurrera, berriz, gero eta epe luzeagoa pasatzen da idatzi batetik bestera. 1530 eta 1532 arteako idatzirik ez dugu aurkitu eta, geroxeago, 1534. urtea ere berririk gabe geratu zaigu. Zer egin ote zuen tarte horretan? Zergatik ixiltasun hori?

1532. urtea zen Gaztelako 27 edo 28 gizon haiek Zaragozako Itunaren berri izan zutenean: 1528ko itun horren arabera, Carlos I.ak Portugali saldu zizkion irlak. Ez zegoen zer eginik han. 1536eko ekainaren 26an iritsi ziren Lisboara Urdaneta eta Moluketan izandako alaba. Eskuartean zuen dokumentazio guztia errekisatu zioten portugaldarrek eta, Urdanetak protestatzeko intentzioa bazuen ere, alde egitea komenigarriagoa zela esan zion Gaztelako enbaxadoreak.

Urdanetak mapak egin zituen Moluketarako bidea markatuz eta, 1537an Espainiara itzuli zenean, irla horien memoria entregatu zion Carlos I.ari, Loaisaren espedizioaren berri zehatzak emanez. Méxicora joan eta agustindarren komentuan sartu zen 1553an (45 urte zituen). Felipe II.ak idatziko dio osatu behar duen Moluketarako espedizio berrian parte hartzeko eta horrela egingo du Urdanetak. Ondo dakigun bezala, Loaisaren bidaian ikasitakoa ez da alferrik izango.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Urdaneta

koro — Thu, 03 Jan 2008 11:21:10 CST

Andrés Urdaneta eta bere testuinguru historikoa

2008an Andrés Urdaneta jaio zeneko bosgarren mendeurrena ospatu behar dugu eta, honetarako, solasaldi ziklo bat antolatu da Ordizian, bera jaio zen herrian. Urdanetak bizi izan zuen XVI. mendeko Euskal eta Gaztelako gizartearen errealitate soziala, politikoa eta ekonomikoa ikuspuntu askotatik ezagutzeko solasaldiak izan nahi dute.

Ziklo honen helburua itsas gizon horren bizitza eta lana ezagutaraztea da. Itsas gizon, astronomo eta humanista izateaz gain, izaera zientifiko-teknikoko aurkikuntza handi baten protagonista ere izan zen: “itzulerako bidea” deritzona (Ruta de Urdaneta o Tornaviaje), hau da, Filipinetatik Ameriketara itzultzeko ibilbidea, Itsaso Barea zeharkatuz.

Urdanetak 1565ean hasi zuen gertaera garrantzitsu horrek, munduko merkataritzako ibilbide garrantzitsuenetariko bat ireki zuen, Ozeano Bareko mendebaldeko herriak eta Asia, Amerikarekin lotzen zituena.

Ordizian jaiotakoak historian merezi duen tokia emateko hainbat ekintza egingo dira aurten eta datorren urtean. Nik ere nirea erantsi nahi diot ahalegin horri.

Hasiera

Zikloaren programazioa

1. Bizitza eta gorabeherak

2. Urdanetaren bidaiak

2.1. Urdanetaren aurrekoak
2.2. García Jofre de Loaisaren espedizioa
2.3. Urdanetaren idatziek bidaia kontatzen digute
2.4. Bi bidaen arteko epea
2.5. Migel López de Legazpiren espedizioa:Itzulerako bidea edo Tornaviaje

2.6. Itzulerako bidea aurkitzearen ondorioak

Dokumentuak

Felipe II.aren gutuna
Felipe II.ari erantzuna

Kronologiak

1525eko bidaiaren gertakizun garrantzitsuenen taula
1559ko bidaiaren gertakizun garrantzitsuenen taula

Urdanetaren eskultura

Koro Irastorza Etxeberria Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Hemen erabilitako hainbat dokumentu eta informazio bertan aurkitu ditugu.

2. Urdanetaren bidaiak

koro — Tue, 21 Aug 2007 11:08:46 CDT

Urdanetaren informe teknikoak erabakiorrak izan ziren bere garaian Pazifikoan egin ziren aurkikuntzetan eta, bereziki, Filipinetako asentamentuan. Berak eraman zuen haraino Legazpiren espedizioa eta itzulerako bidaia deskubritu zuen. Gainera XV. mendean fenomeno metereologikoen garrantziaz jabetu zen eta nabigazioaren garapenean ezin dugu bere izena ahaztu.

Gaur egun ere emaitza sozioekonomikoak nabarmenak dira. Horregatik ulergaitza egiten zaigu Historiak gorde dion oroimen eskasa.

Itsasgizon honek bi espedizio handitan hartu zuen parte:

Loaisaren Espedizioa (1525-1537).

Legazpiren Espedizioa (1564-1566).

Bigarren espedizio honetan Andres Urdaneta mundu mailan ospetsu bihurtu zen, Ekialdeko Indiaetatik Amerikarantz itzultzeko eta Ozeano Pazifikoa ekialderantz gurutzatzen duen biderik azkarrena eta ziurrena aurkitu baitzuen. Urdanetaren aurkikuntzaren garrantzia ulertzeko garai hartan espezieak zuten balioa ezagutu behar dugu: azukre kanabera (azúcar de caña), iltze (clavo), intxaur moskatu (nuez moscada), aloe, piperra, kanela, jengibrea eta abar erruz erabiltzen ziren botikak egiteko eta janariak kondimentatzeko ere bai.

Asmakizun ugari dira garai hartakoak: iparrorratz, astrolabioa, mapa geografikoak, itsasontzi berriak… Andres Urdanetak Indietara joateko arazoa konpondu zuen eta Asia eta Amerikaren arteko harreman komertzialak ireki zituen.

2.6. Itzulerako bidea aurkitzearen ondorioak

Hala ere, Urdanetaren bidaien kronika zehatzena hemen aurkituko duzue: JOSE RAMÓN DE MIGUEL BOSCH, Urdaneta: Un hombre moderno.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Hemen erabilitako hainbat dokumentu eta informazio bertan aurkitu ditugu.

2.3. Urdanetaren idatziek bidaia kontatzen digute

koro — Tue, 21 Aug 2007 06:18:44 CDT

A Coruñatik irten ziren 1525eko uztailaren 24an eta Brasilgo kostan zebiltzaten azaroan. Hau idatzi zuen gure Urdanetak:

"Había mucha pesquería, é cada dia viamos una cosa ó pesquería la más fermosa de ver que jamás se vió; y es que hay unos peces, mayores que sardinas los cuales se llaman voladores, por respecto que vuelan como aves en aire, bien un tiro de pasamuro; que tienen alas como casi de murciélago, aunque son de pescado; y éstos vuelan y andas á manadas. y así hay otros pescados tan grandes como toninas que se llaman albacoras, las cuales saltan fuera del agua bien longura de media nao y éstas siguen a los voladores, así dejado del agua, como en el aire, que muchas veces viamos que yendo volando los tristes de los voladores, saltando en el aire las albacoras los apañaban. E así mesmo hay una aves que se llaman rabihorcadas, las cuales se mantienen de los peces voladores que caçan en el aire; que muchas veces los voladores, aquejados de las albacoras y de otros pescados que les siguen, por guareçerse vuelan donde topan luego con las rabihorcadas, e apañan de ellas; de manera que, ó de los unos ó de los otros siempre corren voladores á dar dentro en la nao; y como tocaban en seco, no se podían levantar, y así los apañabamos."

Santi-Espiritus hondoratu egin zen eta astebete beranduago, Magallanes Itsasartea gertu zelarik, 1926ko urtarrilaren 21ean, Elkanok espedizio bat bidali zuen itsasoan galdutakoak jasotzearren. Urdanetaren agindupean joan zen espedizio hau.

Agindua betez, Urdanetak eta 6 soldaduk lur hartu zuten eta berehala indioz inguratuta ikusi ziren. Janaria eta edaria eskatzen zieten eta esploratzaileek ezer ez zutenez, abandonatu egin zituzten. Egarriak asko penatu zituen eta Urdaneta bere pixa edatera iritsi zen. Azkenean ura aurkitu zuten eta aran batzuk ere bai eta galdutakoak aurkitzea lortu zuten. Otsailaren 5ean denak Elkanorengana itzuli ziren.

Arrisku galantei aurre egin beharrean izan ziren. 1527ko martxoaren 27an gertatutakoa da adibidea. Portugaldarren aurka ari ziren eta hauek alde egitea lortu zuten. Ezin harrapatu eta, azken kainonazoa eman eta, Tidorera itzultzea erabaki zuten. Zorte txarra, ordea, bolborak su hartu baitzuen. Izugarrizko eztanda izan zen eta Urdanetak, sutan, bere burua uretara bota zuen. Hau dena gutxi balitz, uretatik ateratzekoan, portugaldarrak espainiarren arazoez jabetu eta jazartzen hasi zirela konturatu zen. Giloloko indigenak jaso zuten gure marinela, erabat erreta, eta 20 bat egun zaindu zuten. Sekula kenduko ez ziren markak izango zituen aurpegian.

«mucho me ayudó este día el buen nadar, yo iba muy quemado de manera
que estuve bien, veinte días sin salir de una casa de los indios de Gilolo».

Bai portugaldarrek eta bai espainiarrek behin eta berriro hautsi zituzten bake itunak. Urdanetari buruzko kexak iritsi zitzaizkion jeneralari eta ordiziarra beregana joan zen Giloloko erregearen ilobarekin: Quichiltidore eta biak hitz egin zuten:

"Mira, señor: cuando los enemigos no tienen palabra, juramento ni vergüenza que los apremie a guardar lo que prometen, más segura es con ellos la guerra que la paz, por muchas prendas que ofrezcan. Mi rey, debajo de tu fe, hizo pregonar la paz, que le ha muerto sus vasallos; y con más justa causa se debería quejar de tí que de los portugueses; y tú fuiste el primer ofendido en el rompimiento de la tregua; y lo que el Rey y Urdaneta han hecho ha sido restituir la honra al Emperador ya ti, y no romper tregua, sino restaurar la ofensa, que, con tan poca vergüenza en las barbas del Rey, mi señor, y á su puerta se atrevieron de hacer, sobre seguro, á tu nación y á nosotros; lo cual no pudieran hacer sino con la confianza de la tregua. Por tanto, señor, el Rey os suplica que, aprobando y teniendo por bien lo que se ha hecho, hagáis mercedes á Urdaneta y á los demás castellanos que en Gilolo están, y te avisa que te guardes de gente que tan mal cumple su palabra; y, por muchas treguas que asientes, no se piensa confiar más, si el Rey de Ternate no le envía vivos los Capitanes que le mataron sus vasallos, rompiendo la tregua; y aún tú, señor, será bien que, de tu parte, pidas enmiendas, y las personas de los portugueses que en ellos se hallaron, pues Urdaneta los habló y sabe sus nombres" .

Horrela garbitu zen Urdanetaren izena.

Heriotza batzuk medio, buruzagi aldaketak daude, baina denek dute konfiantza Urdanetarengan. 1526ko abuztuaren 6an Elkanobera hil zen eta Urdanetan gero eta ardura gehiago hartuko ditu.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Hemen erabilitako hainbat dokumentu eta informazio bertan aurkitu ditugu.

Urdanetaren eskultura

koro — Mon, 20 Aug 2007 14:52:28 CDT

Andrés de Urdaneta eskultura, ISIDORO URIBESALGO

Eskultura honek Frai Andrés de Urdaneta irudikatzen du, abituz jantzita eta alboan bi indigena dituela, haietako bat belauniko.

Andrés de Urdaneta pertsonaia hautatu zuten Instituto Geográfico Vasco - Euskal Geografia Elkargoaren (Ingeba) fundatzaileek erakunde honen izena osatzeko. Kosmografo honek meritu asko ditu, hala nola, itsas ibilbide bat irekitzea, Filipinen eta Mexikoren arteko nabigazioa ahalbidetzen duena.

Monumentu hau Gipuzkoako Foru Aldundiak enkargatu zuen, 1899. urtean, eta 1904an inauguratu zen. Oinarria Manuel Etxabe arkitektoak egin zuen.

Isidoro Uribesalgo Guruzeta (Aretxabaleta, 1873 – Donostia, 1928). Gasteizko Arte eta Ofizioen Eskolan ekin zien arte-ikasketei; ondoren, Felipe Arresek Otxandion zuzentzen zuen eskultura-lantegian jardun zuen; eta, aurrerago, Erroman, Florentzian eta Parisen ibili zen, Gipuzkoako Foru Aldundiak emandako diru-laguntzari esker. Atzerritik itzuli zenean, Donostian jarri zen bizitzen.

Batez ere, erlijio-estatuak eta hilobi-monumentuak egin zituen: Donostiako Jesuiten elizan, eta San Ignazio eta kaioko San Pedro elizetan; baita Arrasateko, Errenteriako eta Aretxabaletako parrokietan ere.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

1559ko bidaiaren gertakizun garrantzitsuenen taula

koro — Mon, 20 Aug 2007 14:51:56 CDT

F de Uncillaren eskutik lortu dugu.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

1525eko bidaiaren gertakizun garrantzitsuenen taula

koro — Mon, 20 Aug 2007 14:51:29 CDT

F de Uncillaren eskutik lortu dugu.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Kronologiak

koro — Mon, 20 Aug 2007 14:49:35 CDT

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Hemen erabilitako hainbat dokumentu eta informazio bertan aurkitu ditugu.

Felipe II.ari erantzuna

koro — Mon, 20 Aug 2007 14:49:03 CDT

Andrés Urdanetak Felipe II.ari erantzun zion, erregearen gobidapena onartuz. Miguel López de Legazpiren espedizioan joango da Mendebaldeko uharteetara (1560)

Sacra Católica Real Majestad: En principio de Mayo deste presente año de sesenta recibí el mandato de Vuestra Real Majestad, hecho en Valladolid a veinte y cuatro de Septiembre del año pasado de cincuenta y nueve, por el cual se servido mandárme vaya en los navios de Don Luis de Velasco, Visorrey desta Nueva España por mandato de Vuestra Majestad, invia a las islas de Poniente, al cual mandato luego obedesci como a mandato de mi Rey y Señor, a quien siempre serví, y beso los Reales pies y manos de Vuestra Majestad por la merced y favor que es servido hacerme en mandarme servir deste su Capellán y siervo. La información que a Vuestra Majestad han hecho, de que yo fuí en la jornada que el Comendador Frey Garcia de Loaysa en servicio de Vuestra Majestad hizo para las islas de Maluco, asi es, que yo fuí en ella el aiio de veinte y cinco, en la cual me ocupé II años hasta que di la vuelta a España, donde en Valladolid el año de treinta y seis di a Vuestra Real persona cuenta y relación de lo sucedido en aquella jornada. Los ocho años de los cuales estuve de asiento en las islas de Maluco y su comarca, sirviendo a V.M. asi de soldado como de Capitán, como en cargos de su Real hacienda, hasta que en tanto que por una Real Cédula nos fué mandado dejásemos la tierra libremente a los Capitanes del Serenísimo Rey de Portugal. y vuelto de la Especería, hasta el año 52 que Nuestro Seiior Dios fué servido llamarme al estado de la Religión, en que agora vivo, me ocupé en servicio de V.M., y lo mas del tiempo en esta Nueva España, donde por Don Antonio de Mendoza, Visorrey della, me fueron encomendados cargos de calidad, asi en las cosas de la guerra que se ofrescieron como en tiempo de paz. y despues que estoy en la Religión asimesmo se han ofrescido negocios importantes del servicio de V.M., en que algunas veces su Visorrey, Don Luis de Velasco, me ha ocupado. y agora, luego que el mandato de V.M. recibí, di noticia dello al Padre Fray Agustin de la Coruña, Provincial de la Orden de Nuestro Padre San Agustin en esta Nueva España, y él y toda la Orden, con gran voluntad y afición que tienen al servicio de V.M., obedeciéronlo a él, ya mi mandado, y me mandó me aparejase a hacer este viaje, con otros tres religiosos. y dado caso, que segund mi edad, que pasa de 52 años, y falta de salud que de presente tengo, y los muchos trabajos que desde mi mocedad he pasado, estaba necesitado lo poco que me resta de vivir en quietud; pero considerando el gran celo de V.M. para en todo lo que toca al servicio de Nuestro Señor Dios y augmento de su Santa Fé Católica, me he dispuesto para los trabajos desta jornada, solamente confiando en el auxilio divino, mediante el cual, en su misericordia, espero que su Divina Majestad y Vuestra Real Persona han de ser servidos muy mucho. El Virrey, Don Luis de Velasco, me ha comunicado el mandato de Vuestra Real Majestad acerca de lo que toca a la navegación que manda hacer al Poniente; y tratado con él lo que me ha parescido que conviene al servicio de Nuestro Seiior, e de Vuestra Majestad. acerca de este negocio, a Su Señoría le ha parecido que Vuestra Majestad será servido en que se dé cuenta a su Real Persona dello. E asi, juntamente con esta, va mi parescer sobre ello para que Vuestra Majestad, mandado ver, provea lo que mas fuere su servicio. A V.M. suplico se resciba de mi la voluntad con que sirvo, que es con deseo de aceptar en e) servicio de Nuestro Señor Dios, y de V.M., cuya Real persona y muy gran Estado Nuestro Señor guarde y conserve, con augmento de muy mayores Reinos y Señoríos, y después le lleve a la Gloria celestial para que goce de aquel Reino de la Eternidad para donde le crió. De Méjico a 28 de mayo de 1560. = S.C.R.M. = Beso los Reales Pies y manos de V.M., vuestro muy humilde Capellán y menor siervo, Fray Andrés de Urdaneta.

Iturria: PRIETO, C., El Océano Pacífico: Navegantes españoles del siglo XVI, Alianza, Madrid, 1984, 182 eta 183 or.
Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Felipe II.aren gutuna

koro — Mon, 20 Aug 2007 14:47:50 CDT

Felipe II.ak Andrés Urdanetari gutun hau idatzi zion. Bertan Moluketarako espedizioan joan dadin eskatzen dio, Don Luis de Velascok, Nueva Españako (Mexikoko) virrey denak antolatuko duen espedizioan, hain zuzen ere (1559).

El rey:

Devoto Padre Fray Andrés de Urdaneta, de la Orden de Sant Agustin: Yo he sido informado que VoS siendo seglar fuistes en la Armada de Loaysa y pasastes al estrecho de Magallanes ya la Esparcería, donde estovisteis ocho añoS en nuestro servicio. y porque ahora nos habemos encargado a D. Luis de Velasco, nuestro visorrey de esa Nueva España, que envia a los navios al descubrimiento de las islas de Poniente, hacia loS Molucos, y les ordene lo que han de hacer, conforme a la Instrucción que se les ha inviado; y porque según la mucha noticia que diz que teneis de las cosas de aquella tierra y entender, como entendeis bien, la navegación della y ser buen cosmógrafo, sería de gran efecto que Vos fuesedes en los dichos navios, así para lo que toca a la dicha navegación como para el servicio de Dios Nuestro señor yo seré muy servido, y mandaré tener en cuenta con ello para que rescibais merced en lo que hobiere lugar. De Valladolid a 24 de setiembre de 1559 años = Yo el Rey = Refrendada de Eraso = Señalada de Briviesca = Don Juan Vázquez Agreda Jeraba.

Hallase original en el archivo General de Indias de Sevilla, entre los papeles traídos de Simancas, legajo 2.0, rotulado. "Papeles tocantes a las islas de Maluco y Filipinas, causados desde el año 1564 hasta el de 1608". Confróntose el 9 de diciembre de 1973.Vº Bº Martin Fernández Navarrete (rubricado). (Museo Naval, Mss Cal Nav. Vol. XVII, fol. 11).

Iturria: PRIETO, C., El Océano Pacífico: Navegantes españoles del siglo XVI, Alianza Editorial, Madrid, 1984. 181. or.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Dokumentuak

koro — Mon, 20 Aug 2007 14:47:25 CDT

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Hemen erabilitako hainbat dokumentu eta informazio bertan aurkitu ditugu.

2.4. Bi bidaien arteko epea

koro — Mon, 20 Aug 2007 14:45:23 CDT

García Jofre de Loaisaren espedizioa itzuli eta gero, Urdaneta Mexikon egon zen 14 urtez (1538-1552). Apaiz egin zen 1552ko martxoaren 19an ziurrenik, 45 bat urte zituenean.

"Yo Fray Andrés de Urdaneta, hijo legítimo de Johan Ochoa de Urdaneta y de Doña Gracia de Cerain, difuntos, que Dios los tenga en su gloria, vecinos que fueron de Villafranca de Guipúzcoa, que es en los Reynos de España, hago profesión y prometo obediencia á Dios Todopoderoso y á la gloriosa Virgen Santa Maria su Madre y al glorioso nuestro padre Santo Agustín y á bos el venerable padre fray Augustín de Coruña, prior en este monesterio del nombre de Jesús de la orden de nuestro glorioso padre Santo Augustín desta gran ciudad de Mexico en nombre y en vez del muy benerable padre prior general de los ermitaños de la orden de nuestro glorioso padre Santo Augustín y de sus sucesores y de vibir sin propio y en castidad segund la Regla de nuestro glorioso padre Santo Augustín Asta la muerte, fecho en Mexico oy lunes la veynte dias del marzo de mill e quinientos e cincuenta e tres años. = Fr. Augustín de Coruña, prior.= Fray Diego de Vertavillo = Fray Andres de Urdaneta."

1560 arte hutsune bat dugu albisteetan, baina badakigu Pazifikoa zeharkatuz Ekialdeko Indietara joateko ideia ez duela burutik kendu.

Velasco erregeordeari aukera bazegoela sartu zion buruan eta honek Felipe II.ari, Espainiako erregeari idatzi zion, Urdaneta hurrengo espedizioan joateko komenientzia azpimarratuz:

"lo principal que en esta jornada se pretende es saber la buelta, pues la y da se sabe que se hace en breve tiempo".

Erregearen gustuko izan zen proposamena, baina Filipinetara zuzendu behar zirela ahaleginak erabaki zuen.

Erabaki hau ez zen Urdanetaren gustuko, Carlos I.ak Portugaleko erregearekin ituna egin baitzuen, bai Molukak eta bai handik 17ºtara zeuden irlak ere sartuz. Filipinak hor sartzen ziren. Hala ere, onartu egin zuen, aurreko espedizioetan galdutako marinelen bila joan behar zela-eta.

Espedizioaren buru Migel Lopez de Legazpi izango zen eta Urdaneta apaiz gisa joan zen. Azken prestaketak egiten ari zirela, Velasco hil egin zen (1564ko uztailaren 31n) eta Valderramak hartu zuen bere ordea. Urdanetak jakin gabe, Filipinetara zuzenean joateko agindua zeraman espedizioan sartu zuen Valderramak. 1564ko azaroaren 21an atera ziren Navidad portutik, zendutako erregeordearen aginduen arabera. Lau egun beranduago, Legazpik Instrukzioa ireki zuen, 300 milatara ireki behar zen instrukzio hura. Urdanetak jarraitu nahi ez zuen bidaia egin ala ez eztabaidatu zuten eta baiezkotan agertu ziren, ordiziarra bera ere barne, Itzulerako bidea ziurtatzea interesatzen baitzitzaion.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html

Hemen erabilitako hainbat dokumentu eta informazio bertan aurkitu ditugu.

1. Andrés Urdanetaren bizitza eta gorabeherak

koro — Mon, 20 Aug 2007 14:41:25 CDT

Andrés Urdaneta Ordizian jaio zen 1508an (zigilu honetan 10 urte lehenago jartzen duen arren!) eta Mexikon hil 1568an.

Aita Juan Ochoa de Urdaneta zen eta ama, berriz, Gracia de Cerain. Aita Ordiziako alkate izan zen 1511. urtean, behintzat, eta amaren aldetik, Legazpiren ahaide zen. Betidanik entzun dugu Urdaneta Oiangu baserrian jaio zela, baina datu hau ez dago konprobatuta eta gaur egun ikerketa batzuk bere jaiotetxea hirigunean zegoela diote. Egia esan, gutxi dakigu bere haurtzaroaz, bere zaletasunaren jatorriaz eta 1525eraino denboraldi ilun bat da bere bizitza.

Kosmografoa, apaiza, marinela eta esploratzaile espainiarra, Ospe izugarria hartu zuen bere garaian “itzulerako bidea” deritzonak (Ruta de Urdaneta o Tornaviaje), Filipinetatik Ameriketara itzultzeko ibilbidea, Ozeano Barea zeharkatuz.

1525ean17 urte zituen eta García Jofre de Loaisak Moluketara eginiko bigarren espedizioan laguntzaile gisa ontziratu zen Elkanorekin batera, Sancti Spiritus itsasontzian. Magallanes itsasartean ontzia hondoratu egin zitzaien eta, zenbait egun lehorrean egin ondoren, atzetik zetozen ontzietan sartu beharra izan zuten. Eskorbutuak Elkano eta beste kide batzuk hil zituen[1]. Elkanoren testamentua sinatu zuen testiguetako bat bera izan zen. Moluketara iritsita (7 ontzi ziren eta bakarra iritsi zen), Tidor uhartean gotorlekua eraiki zuten. Gaztela eta Portugalen artean sinatutako akordioaren arabera (Tordesillas), hura portugesei zegokien lurra zen eta, arrazoi horrexegatik, portugesek espedizioari eraso eta ontziak suntsitu egin zizkieten; borrokek luzaro iraun zuten eta Urdaneta zauritu egin zuten. 1529an, bakea sinatu zutenean, Carlos I.ak, Espainiako erregeak, Molukak Portugalen esku utzi zituen eta Urdaneta eta beste guztiak itzuli egin ziren. Aurrez, Amerikara Pazifikotik itzultzeko saiakerak porrot egin zuen eta Asiako nabigatzaileekin harremanak izan zituen. 1534an gaude eta Urdanetak 26 urte ditu.

1535eko otsailaren 15ean abiatu zen eta 1536ko ekainaren 26an heldu zen Lisboara. Bertara iritsi bezain laster, portugaldarrek zeramatzan agiri guztiak konfiskatu zizkioten. Espainiako enbaxadorearen aginduari jarraituz, Portugaletik alde egin bezain laster, Urdanetak mapak egin zituen Moluketarako bidea markatuz eta memoria bat idatzi zuen bidaia ahalik eta hobetoen kontatuz.

1537an Espainiara itzuli zenean, irla horien memoria entregatuko dio Carlos I.ari, Loaisaren espedizioaren berri zehatzak emanez.

Méxicora joan eta agustindarren komentuan sartu zen 1553an (45 urte zituen). Antza, hemen ezagutuko zuen Miguel López de Legazpi, beranduago elkarlanean ikusiko duguna.

Urdaneta, ikerketa ezberdinak egiteaz gain, fraide lanetan zebilen, baina bere fama ez zen gelditu eta Espainiako errege berriaren belarrietaraino iritsi zen. 1559an Felipe II.ak idatzi zion, Velasco erregeordeari Moluketarainoko espedizio bat antolatzeko agindua eman ziola esanez eta Urdanetaren beharra zuela. Mexikorako espedizioek porrot egiten zutela ikusirik, baiezko erantzuna eman zion Felipe II.ari. Erregeak bazekien Tordesillaseko Itunaren arabera, Filipinak Portugalen mugapean zeudela, baina bazekien ere Filipinetan ez zegoela portugaldarrik. Filipinak menperatzeko eta Txinarekin merkataritza-zubi bat finkatzeko, beharrezkoa zen, Pazifikotik Espainia Berrirainoko itzulerako bide bat aurkitzea. Aurreko itzulerako bidaien bost saiakerek kale egin zuten eta Urdaneta zen erronka hura konpon zezakeen bakarra.

1564ko azaroaren 21ean abiatu zen (56 urte) La Navidad portutik, bere lagun Miguel López de Legazpi buru zuela. Bere ezagutza zientifikoen arabera, Urdanetak berak diseinatuko zuen bidaia. Filipinetara iritsi ziren. Dirudienez, Asiako hego-ekialdeko harreman-hizkuntza zen malaysieraz ondo hitz egiten zuen eta tokiko zenbait hizkuntza ere ezagutzen zituen, komunikazioa erraz mantenduz.

Filipinetan behin betiko kokalekua finkatu ondoren, Espainia Berriarekin lotuko zuen bide egonkorra aurkitzea besterik ez zen geratzen: itzulerako bidea.

López de Legazpi artxipelagoan gelditu zen bitartean, Urdanetak itzulerako bidaiari ekin zion. 1565eko ekainaren 1ean bide berri batetik abiatu zen, Filipinetako San Migueletik, eta, lehendik eginiko mapei esker, Acapulcora iritsi zen urriaren 8an, 4 hilabetetan gutxi gorabehera 20.000 kilometro egin ondoren.

José Ramón de Miguelen hitzetan:

“Udako montzoiak bultzatuta, abuztuaren 14ra arte ipar-ekialdera nabigatu zuten Acapulcoraino eramango zituen Kuro-Shivo korrontea bilatuz; egun hartan lehen aldiz lortu zuten 39ºko ipar-latitudea 170ºko mendebal-longitudean. Ondoren, 32º Nra jaitsi, eta 39º 30' Nra igo ziren berriz ere irailaren 4an. Nabigazioa 'alferrik' luzatzen zuten bi 'mutur' horiek ere ez ziren ezustekoak izan: Urdanetak egiaztatu egin nahi zuen longitudea, garai hartan koordenatu menderaezina baitzen baina Pazifikoa zeharka gurutzatzeko ezinbestekoa.

Bere kalkuluekin bete-betean asmatu zuen, izan ere, Espinosa pilotuak, kontinente amerikarrera zegoen distantzia balioestean, bere egunkarian idatzi zuen Urdanetaren ustez egungo Mendozako Lurmuturretik 270 legoara zeudela. Distantzia hau 15 egun nabigatu eta gero egiaztatu zen. Kalkuluaren bidez soilik nabigatuz, 7000 miliaren ondoren ezinezkoa izango litzateke horrelako zehaztasuna lortzea.

Irailaren 18an Kaliforniako Santa Rosa uhartea begiztatu zuten, eta honenbestez amaitzen zuten Pazifikoa mendebaldetik ekialdera zeharkatuz egindako lehen bidaia. Eskifaia akituta zegoen, baina jateko eta edateko premia handirik gabe. Egun hartatik aurrera, azkar jaitsi ziren kostaldetik Urdanetak hautatutako herriraino: Acapulcoraino, hain zuzen ere. Urriaren 8an porturatu ziren.

Urdanetaren ezintasunaren mito zabaldua desegin ez ezik, itzulerako bidaia azkarra eta ezbeharrik gabekoa ere izan zen, inprobisaziorik gabekoa. Bidaia horren emaitza zuzenek 1815. urtean Manilatik azken galeoia itsasoratu zen arte iraun zuten; emaitza ez zuzena, berriz, beste honako hau da: bide hori mundu modernoaren itsas bide nagusienetako bat da egun.

Espaina Berrira itzuli eta Audientziaren aurrean aitortu ondoren, Urdaneta Gaztelara joan zen Felipe II.ari kontuak emateko.

Behin Gaztelan, gure gizonak Tordesillasko Itunaren baldintzetan oinarritutako irlen jabetzari buruzko “Parecer del P. Andrés de Urdaneta” agiria idatzi zuen 1566ko urriaren 8an.

Iritsi zenean, Urdanetak zera jakin zuen: Alonso de Arellano, bere tripulazio kide izan zenak, aurrea hartu zion eta, Urdanetak esplikatutako bidea jarraituz, abuztuan iritsi zen Navidad-eko portura. Hala ere, Arellanok berri gutxi idatzi zuen eta zenbaitzuk fede txarreko ekintza kontsideratu zuten. Horregatik eman zitzaion Ruta de Urdaneta izena eta XVI eta XVII. mendeetan, eta, batez ere, Acapulco-Manila-Acapulco bidaia urtero egingo zuten galeoi espainiarrak bide hau erabiliko dute behin eta berriro.

Urdaneta Mexikoko agustindarren komentura erretiratu zen. 60 urte zituen hil zenean.

Iturria: de Miguel Bosch, J. R., merkataritza-itsasketako patroia eta Urdaneta en su tiempo liburuaren egilea. www.euskonews.com

[1] Loaisa 1526ko ekainaren 30ean hil zen. Elkano, berriz, 1526ko abuztuaren 4an.

Koro Irastorza Etxeberria, Jakintza Ikastolako irakasle. Historia erakusten du Batxilergoan:

Korreoa: koroiras@gmail.com

Urdanetari buruz gehiago sakondu nahiko bazenute, oso gune interesgarriak dituzue hemen:

http://www.andresurdaneta.org/

http://www.euskonews.com/0211zbk/gaia21101es.html